Wszystko co w dowolnym czasie wymyślił człowiek może być przedmiotem własności intelektualnej. Ochrona własności intelektualnej dotyczy dwóch kategorii: ochrony praw autorskich i własności przemysłowej. Pierwsza z nich to prawa autorskie i prawa pokrewne. Prawa autorskie dotyczą autora, czyli utworów literackich i artystycznych zapisanych, wykonanych oraz nagranych. Prawa pokrewne dotyczą wszystkich ludzi zaangażowanych w rozpowszechnianie, wykonanie i rozreklamowanie utworów: artystycznych wykonań, fonogramów i wideogramów, nadawania programów radiowych i telewizyjnych oraz pierwszych wydań. Z kolei własność przemysłowa to wszelkie: wynalazki, wzory przemysłowe i użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych. Prawa własności przemysłowej są nadawane przez właściwy do tego organ. W Polsce odpowiedzialny jest za to Urząd Patentowy. Prawa autorskie nie potrzebują składania wniosków do urzędu. Żeby utwór był chroniony prawami autorskimi powinien spełniać dwa warunki: musi być wytworem indywidualnej twórczości i musi być wyjątkowy. Drugim warunkiem jest zarejestrowanie utworu w jakiejś postaci.

patent

Autor: Janet Lindenmuth
Źródło: http://www.flickr.com
Ochrona własności przemysłowej obejmuje: projekty wynalazcze, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne. Wśród projektów wynalazczych rozróżnia się wynalazki (pomysł przełożony na nowe rozwiązanie techniczne), wzory użytkowe, wzory przemysłowe i topografię układu scalonego. Zgłoszenie wynalazku do Urzędu Patentowego skutkuje jego opatentowaniem, co łączy się z uprawnieniami do wyłącznego wykorzystywania i uzyskiwania korzyści finansowych. Wzory użytkowe dotyczą także rozwiązania technologicznego z naciskiem na oryginalność i przydatność. O ile w patencie najważniejsza jest innowacyjność o tyle wzory użytkowe kładą nacisk na funkcjonalność. Przykładem wzoru użytkowego jest: zapalniczka, rower i zamek do drzwi.

Wzory przemysłowe skupiają się głównie na ochronie zewnętrznej postaci wyrobu: kształtu, zdobienia, koloru. Przykładem wzorów przemysłowych mogą być: fasony spodni i sukienek, meble, ozdobne czcionki.

Topografia układu scalonego to ochrona nowatorskiego rozmieszczenia elementów. Jednym z przykładów topografii układu scalonego jest program komputerowy –

Znaki towarowe to znaki graficzne (wyraz, rysunek, kompozycja kolorystyczna lub forma przestrzenna), melodia lub sygnał dźwiękowy. Są one na tyle niezwykłe, że jednoznacznie wiążą się z daną marką. Przykładami znaków towarowych mogą być loga firm i hasła reklamowe.

Oznaczenia geograficzne wskazują na nazwę regionu, miejsca lub kraju. Oznaczenie geograficzne używane jest do podkreślenia przynależności terytorialnej towaru. Przykładem mogą być pierniki toruńskie lub – link do strony – koronki z Koniakowa –

W dobie niezwykle łatwego rozpowszechniania treści za pomocą technologii, zagadnienie zabezpieczenia praw autorskich oraz własności przemysłowej nie powinna być przez nikogo banalizowana. Ochrona własności intelektualnej nie obejmuje bowiem jedynie wynalazców, autorów utworów oraz ich wydawców. Odbiorca kultury nie jest bezczynny, ale aktywnie uczestniczy w tworzeniu kultury. Prawa autorskie chronią też publikacje na stronach internetowych zwykłych obywateli nie dopuszczając do plagiatów.